Pác Bó thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng cách Thị xã Cao Bằng 52km. Tên Pác Bó theo tiếng địa phương có nghĩa là “đầu nguồn”. Pác Bó chính là nơi cội nguồn của cách mạng Việt Nam bởi địa danh này gắn với một giai đoạn lịch sử đặc biệt quan trọng trong cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng nước ta những năm 1941-1945. Pác Bó – Cao Bằng là nơi đầu tiên được Bác chọn về nước để lãnh đạo cách mạng Việt Nam sau 30 năm ra đi tìm đường cứu nước và hoạt động ở nước ngoài.



Tại đây Bác đã mở các lớp huấn luyện về chính trị, quân sự cho cán bộ cách mạng, dịch và xuất bản nhiều tài liệu, đưa ra các chủ trương quan trọng chuẩn bị cho cuộc Cách mạng tháng Tam 1945 lịch sử. Đặc biệt người đã chủ trì Hội nghị lần thứ VIII của Trung ương Đảng tại lán Khuổi Nặm – Pác Bó từ ngày 10-5 đến 19-5 năm 1941, Quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh, lập căn cứ địa cách mạng.


Thế hệ trẻ ngày nay vẫn thường xuyên tổ chức các chuyến “về nguồn” mà điểm đến là địa danh Pác Bó, để tìm về những di tích lịch sử quý giá : cột mốc 108 – nơi Bác Hồ lần đầu tiên đặt chân lên đất Mẹ sau 30 năm bôn ba nước ngoài, tìm đường cứu nước; nền nhà ông Lý Quốc Súng, hàng Pác Bó, nơi Bác chọn làm chỗ ở và làm việc để lãnh đạo cách mạng Việt Nam; Bàn đá “chông chênh dịch sử Đảng”; suối Lê-nin, núi Các mác, lán Khuổi Nặm, nhà cụ Dương Văn Đình...


Dừng chân nơi Nhà trưng bày khu di tích Pác Bó, bạn sẽ thấy chiếc máy chữ, chiếc làn mây cũ, đôi dép cao su giản dị... mà Bác đã dùng. Tất cả những kỷ vật đó đều trở nên thiêng liêng. Những hiện vật trưng bầy tại đây gắn liền với cuộc đời hoạt động của Bác và cách mạng nước ta giai đoạn trước năm 1945, luôn nhắc nhở chúng ta : từ những cái rất đỗi bình dị ấy, con người Việt Nam đã làm nên những trang sử vĩ đại của dân tộc.

Khu di tích lịch sử Pác Bó với phong cảnh non nước hữu tình, nhiều bài hát, bài thơ đã được các nhà văn, nhạc sỹ sáng tác vẫn còn vang vọng mãi mãi.

Pác Bó ngày nay trở thành một địa danh thiêng liêng, là niềm tự hào đối với mỗi người dân Việt Nam, đồng thời còn là điểm du lịch đặc sắc của Cao Bằng, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước đến tham quan, thăm viếng.

Để chuẩn bị đón chào du khách tham quan trong dịp ngày hội văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc, cùng với dự án nâng cấp và cải tạo khu di tích Pác Bó, nơi đây đang từng ngày đổi thay và sẵn sàng đón chào du khách đến với Pác Bó, đến với Cao Bằng.

Nơi đón Bác Hồ về nước

Mùa xuân năm 1941, nhân dân Pác Bó vinh dự và tự hào thay mặt nhân dân cả nước đón Bác Hồ tại mốc 108 biên giới Việt -Trung sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước trở về Tổ quốc; ngày 18 / 01 (tức ngày mùng 2 tết Âm lịch năm Tân Tỵ); cùng về nước với Bác có đồng chí Lê Quảng Ba, Phùng Chí Kiên, Hoàng Văn Lộc, Đặng Văn Cáp và Thế An.

Nơi Bác đặt chân đầu tiên khi trở về là Pác Bó, Pác Bó có nghĩa là đầu nguồn nước, nơi ấy có dòng suối lớn, nước trong vắt, thoát ra từ hang núi đá lớn, Bác đặt tên là suối Lê - Nin. Hang đá Bác ở là một ngọn núi đá cao, Bác đặt tên là núi Các Mác.


Ngày đầu tiên đồng chí Lê Quảng Ba đưa ông Ké (“ông ké”- theo tiếng địa phương có nghĩa là cụ già - là cách gọi Bác Hồ một cách thân thiện của người dân Pác Bó) về nghỉ tại nhà ông Lý Quốc Súng dân tộc Nùng. Nhà có hai gian cũ và làm thêm một gian mới để đón khách, khách và chủ cùng quây quần bên mân cơm ngày Tết của gia đình họ Lý. Sau bữa cơm chủ nhà đã thu xếp chỗ ăn ở và làm việc cho đoàn cán bộ nhưng ông Ké bảo Lê Quảng Ba: Ta có nhiều người, ở lại nhà ông Lý làm phiền chủ nhà quá, thôi nên dứt khoát “sáu sán” thôi.

Sáng sớm hôm sau ông Lý dẫn ông Ké và mấy anh em cán bộ lên hang Pác Bó. Trước cảnh sắc một sáng xuân của Tổ quốc Bác ngâm khe khẽ bài thơ mới sáng tác:

Non xa xa nước xa xa
Nào phải thêng thang mới gọi là
Đây suối Lê - nin kia núi Mác
Hai tay gây dựng một sơn hà

Trong bối cảnh cuộc sống còn gian khó, đất nước sống dưới ách áp bức của các thế lực thực dân phong kiến, nhưng ở mảnh đất Pác Bó người dân Cao Bằng đã gíac ngộ hướng về cách mạng và bảo vệ cách mạng. Tại Pác Bó Bác tự sắp xếp nơi nằm nghỉ, chỗ nấu cơm, nơi câu cá lúc nhàn rỗi, chỗ đun nước uống mà chè là lá cây ổi, kê bàn đá mộc mạc tự nhiên để dịch lịch sử cách mạng Liên Xô làm tài liệu huấn luyện cán bộ cách mạng…


Từ đó ở khu Pác Bó có một ông Ké mặc bộ quần áo chàm, quần sắn cao, tay cầm gậy, dáng đi nhanh nhẹn nhưng ưng dung, thoải mái vui vẻ tiếp các cán bộ về thỉnh thị và báo cáo. Bác hoà mình vào hoàn cảnh mới hết sức tự nhiên, tâm hồn của Bác luôn ung dung lạc quan, với cuộc sống gian khó mà Bác vẫn có những vần thơ bất hủ.

Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang

Khi về Pác Bó, Bác đã mở nhiều lớp đào tạo huấn luyện cán bộ, gắn họat động cách mạng với thực tiễn tại cơ sở, tổ chức thí điểm Mặt trận Việt Minh, các Hội cứu quốc các giới do 43 cán bộ đã được huấn luyện làm chủ chốt, mở rộng tổ chức ra các xã, châu Hoà An, Hà Quảng, Nguyên Bình hoạt động rất có kết quả, từ kết quả này đồng chí Vũ Anh triệu tập hội nghị tổng kết thí điểm tại Coọc Mu (Hà Quảng) vào tháng 4/1941 đó là những thực tế sinh động cho nội dung Hội nghị Trung ương lần thứ 8.

ở hang Pác Bó hơn một tháng Bác cho cán bộ chuyển cơ quan sang lán Khuổi Nặm (suối nước), địa điển này tiện lợi đi lại không phải lội qua suối, nếu có động dễ thoát nhanh chóng.


Tại đây Bác lấy danh nghĩa đại diện Quốc tế Cộng sản trịêu tập Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII, Hội nghị khai mạc sáng 10/05/1941, Hội nghị đã đề ra chủ trương, nhiệm vụ mới cho cách mạng Việt Nam, hoàn chỉnh đường lối cách mạng giải phóng dân tộc. Đây là Hội nghị có tầm quan trọng lịch sử, quyết định đường lối chính sách của Đảng, đặt vấn đề giải phóng dân tộc thành nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của toàn dân, đề ra chủ trương tổ chức Việt Nam Độc Lập đồng Minh, xây dựng các căn cứ địa cách mạng, xây dựng và phát triển các lực lượng vũ trang, chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa. Sau Hội nghị Bác tự tay thảo ra bức thư ”Kính cáo đồng bào” ký tên Nguyễn Ái Quốc kêu gọi đồng bào, toàn dân đoàn kết đấu tranh giải phóng dân tộc. Từ đây phong trào cách mạng ngày càng lan rộng trong chiến khu Việt Bắc, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ dân tộc ta liên tiếp giành được thắng lợi vẻ vang trong đấu tranh giải phóng dân tộc.


Sưu Tầm